บางครั้งหรือหลายๆ ครั้งเป็นเรื่องยากสำหรับผม ที่จะตัดสินใจว่าอะไรคือวิชาชีพ อะไรคือความอยู่รอดและอะไรคือธุรกิจในที่ๆ ผมอยู่ ไม่มีการปรับอัตราค่าจ้างให้กับพนักงานทุกระดับมาตั้งแต่ปีที่ต้มยำกุ้งแตก 2540 และหลายคนถูกขอลดค่าจ้างเพื่อความอยู่รอดขององค์กรและจนบัดนี้ข่าวสารทุกแหล่งแจ้งว่าเศรษฐกิจดีขึ้นแล้ว ก็ช่างเถอะครับมาดูกันว่าสิ่งที่ท่านจะอ่านต่อไปนี้เป็นเรื่องที่ผมทำอะไรผิดหรือไม่ท่านคือผู้ที่ตัดสินครับ

เมื่อช่วงน้ำท่วมขังในกรุงที่ผ่านมา มีรถถูกลากไปที่ผมสองคันทั้งสองคันเป็นรุ่นเดียวกันเครื่องยนต์เดียวกันอายุการใช้งานต่างกันไม่เกินหนึ่งปี รถถูกลากเข้าไปเพราะลุยน้ำแล้วน้ำเข้าเครื่องจากความประมาทของผู้ขับที่ไม่ระมัดระวัง เมื่อรถถึงอู่ผมพยามที่จะคิดว่าคงไม่เป็นอะไรมาก (ถ้าโชคดี) เราเริ่มต้นกันที่เปิดกรองอากาศออกดูพบกับการชุ่มน้ำของไส้กรอง ที่จริงหลักฐานเท่านั้นก็พอแล้วที่จะบอกได้ว่าต้องผ่าเครื่อง

แต่เพื่อที่จะยืนยันให้เจ้าของรถแน่ใจว่าน้ำเข้าไปอยู่ในห้องเผาไหม้แทนอากาศแล้ว เราจึงถอดหัวเทียนทั้งสี่หัวออก แล้วสตาร์ทเครื่องยนต์ครับอย่างที่คาดการณ์เอาไว้ เมื่อเครื่องหมุนน้ำในห้องเผาไหม้ไม่มีทางออกจึงต้องออกมาทางหัวเทียนยืนยันได้ว่าน้ำเข้าไปจริง

ขั้นต่อไปหวังว่าโชคช่วยให้เจ้าของรถจ่ายเงินน้อยลงเราไล่น้ำออกจนหมดแล้วทำความสะอาดส่วนที่เกี่ยวข้องที่จะทำให้เครื่องยนต์ติดได้ เมื่อแน่ใจใส่หัวเทียนกลับคืนที่แล้วสตาร์ทเครื่องดูไร้ผลครับ สุดท้ายถอดหัวเทียนออก วัดกำลังอัดในห้องเผาไหม้ ทุกสูบต่ำกว่าเกณท์มาตรฐานและต่ำมากจนไม่สามารถที่จะทำให้มีกำลังอัดพอที่จะทำให้เครื่องติดได้ เจ้าของรถทั้งสองคันนั้นยินยอมให้ผ่าเครื่องได้แต่ต้องทำรายการเสนอราคาไปก่อน

หลังจากผ่าเครื่องแล้วตรวจดูความเสียหายหัวหน้าช่างทำรายงานที่จะต้องทำและชิ้นส่วนที่จะต้องเปลี่ยนทั้งสองคันเป็นเครื่องรุ่นเดียวกันอาการที่เกิดขึ้นเป็นเช่นเดียวกัน สาเหตุที่เกิดขึ้นเกิดจากสิ่งเดียวกันในรายงานนั้น จึงมีรายการค่าซ่อมและชิ้นส่วนคันละประมาณแปดหมื่นบาท

รายการหลักๆ ก็มี ก้านสูบสี่ก้าน แหวนลูกสูบสี่ชุด ชาร์บอกสี่ชุด ชาร์บก้านสี่ชุด วาวล์ไอดีสี่ตัว วาวล์ไอเสียสี่ตัว ปลอกวาวล์ทั้งไอดีและไอเสียอีกสิบหกตัว และบ่าวาวล์อีกสิบหกตัว

นอกนั้นก็เป็นชิ้นส่วนปลีกย่อยเช่น หัวเทียน สายพาน น้ำมันเครื่อง กรองเครื่อง เราส่งรายงานให้เจ้าของรถตอบยืนยันการซ่อมพร้อมกันทั้งสองคัน คันหนึ่งตอบรับว่าให้ทำได้ตามที่เสนอไป อีกคันหนึ่งตอบกลับว่าให้หาทางช่วยให้ประหยัดมากหน่อย เพราะรถใช้มาเกือบสิบปีแล้ว แต่การประหยัดต้องไม่ส่งผลเสียจากการใช้งานเพราะยังต้องการใช้งานอีกนาน

เมื่อขับรถลุยน้ำแล้วเครื่องดับเพราะน้ำเข้าไปในห้องเผาไหม้สาเหตุก็เกิดจากแรงดูดของจังหวะการทำงานของเครื่องจะดูดเอาน้ำเข้าไปที่ท่อร่วมไอดี เมื่อเครื่องยังหมุนอยู่ลิ้นไอดีเปิดไม่ว่าเครื่องยนต์หรือลูกสูบลูกนั้นจะอยู่ในตำแหน่งใด น้ำจะเข้าไปทางลิ้นที่เปิดอยู่ไม่ว่าจะมากหรือน้อยเครื่องจะดับลงทันที

แต่ก่อนที่เครื่องจะดับนั้นจะมีลูกสูบเพียงสูบเดียวที่จะอยู่ในจังหวะอัด ในจังหวะนี้น้ำจะเข้ามาแทนที่อากาศ

ลูกสูบแทนที่จะอัดอากาศก็จะอัดเอาน้ำแทนประกอบกับในจังหวะอัดลิ้นไอดีและไอเสียทั้งสี่ตัวปิดสนิท น้ำไม่มีทางระบายออกไปการอัดตัวจึงทำให้ก้านสูบคด ส่วนสูบหรือลูกสูบอื่นๆ นั้นแม้จะมีน้ำเข้าไปอยู่ในห้องเผาไหม้แต่รอบเครื่องหรือจังหวะของลูกสูบทั้งสามไม่อยู่ในจังหวะอัด ซึ่งหมายถึงลิ้นของไอดีบางตัวหรือไอเสียบางตัวยังเปิดอยู่ แม้ลูกสูบจะเคลื่อนที่ขึ้นก็ไม่มีผลในการอัดเพราะน้ำสามารถที่จะเล็ดลอดออกไปทางลิ้นที่เปิดอยู่ ความเสียหายที่เกิดขึ้นในสูบอื่นๆ จึงไม่มี

ในรถคันที่เจ้าของต้องการประหยัดผมจึงเปลี่ยนเพียงก้านสูบหนึ่งก้านพร้อมแหวนลูกสูบสี่ลูกแล้วก็ชิ้นส่วนปลีกย่อยอื่นๆ รวมแล้วได้ราคาประมาณหนึ่งในสามของที่แจ้งไป ทั้งสองเครื่องประกอบเรียบร้อยติดเครื่องเกือบพร้อมๆ กันขับทดสอบแล้วได้ผลที่พอใจทั้งสองคัน

ผมเฝ้าดูการทำงานของลูกน้องผม สองคนที่ประกอบเครื่องคนละเครื่องคนหนึ่งทำด้วยความมั่นใจร่าเริงไม่หวาดวิตก เพราะชิ้นส่วนสำคัญๆ เป็นของใหม่ทั้งหมดเขาคงจะไม่ต้องกังวลกับการตีกลับ ส่วนอีกคนหนึ่งทำงานอย่างระมัดระวังเคร่งเครียด ก่อนจะประกอบชิ้นส่วนเขาจะตรวจดูแล้วตรวจดูอีก เพราะเป็นของเก่าติดเครื่องมาเกือบสิบปีแล้ว และถ้ามีการผิดพลาดรถตีกลับเขาจะเป็นผู้รับผิดชอบร่วมกับผม

งานนี้ทั้งสองคันผมทำให้นายจ้างสูญเสียรายได้ไปเป็นเงินสามสี่หมื่นบาทแต่สิ่งที่ผมเห็นก็คืออนาคตของคนสองคน คนหนึ่งที่ประกอบเครื่องด้วยชิ้นส่วนที่ใหม่เกือบหมดนั้นต่อไปเขาจะเป็นช่างที่ดีเป็นนักธุรกิจที่มีอนาคต ส่วนช่างคนที่ประกอบเครื่องด้วยชิ้นส่วนเก่าเกือบทั้งหมด เขาจะเป็นช่างที่มีฝีมือในอนาคตแต่คงจะเป็นนักธุรกิจ (เจ้าของอู่) ที่ร่ำรวยไม่ได้แน่นอน ท่านผู้อ่านเห็นอย่างผมเห็นไหมครับ